Τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα

Ο σκοπός της διατριβής είναι η συστηματική καταγραφή και η αποσαφήνιση των ζητημάτων που σχετίζονται με τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Απαντά δε στο ερώτημα «ποιό το νομικό καθεστώς των στενών που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα;». Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε είναι κατ’ αρχήν η ιστορική έρευνα για να εντοπισθούν οι τάσεις της θεωρίας, της νομολογίας και της πρακτικής των κρατών που διαμορφώνουν το συγκεκριμένο νομικό καθεστώς και η αναζήτηση των διακριτών εκείνων μεταβλητών που καθόρισαν και καθορίζουν την τάση της νομολογίας (π.χ. ύπαρξη ή μη συνθηκών, διαμόρφωση εθιμικών κανόνων, εξαιρετικές καταστάσεις, πόλεμος κ.α.).Επιπρόσθετα, ερευνήθηκε η τυχόν επίδραση των ρυθμίσεων για τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα στην ελληνική έννομη τάξη, σε ένα μικροσκοπικό πλέον επίπεδο ανάλυσης. Έτσι, η παρούσα διατριβή περιέγραψε το νομικό καθεστώς που διέπει τα στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και έδωσε για πρώτη φορά έναν μη περιπτωσιολογικό ορισμό για αυτά καλύπτοντας με επάρκεια την τυπολογία που έχει δημιουργηθεί εθιμικά και συμβατικά. Παράλληλα, κατέγραψε την πρακτική των κρατών, εξέτασε δύο συγκεκριμένες περιοχές με διεθνή στενά, αυτές πέριξ της Ελλάδας και τα στενά των Δαρδανελίων της θάλασσας του Μαρμαρά και του Βοσπόρου (Στενά) στην Τουρκία και ανέδειξε τις επιπτώσεις που έχουν στις συγκεκριμένες περιοχές οι ρυθμίσεις της U.N.C.L.O.S. III και του Montreux αντίστοιχα. Ουσιαστικά στο Αιγαίο δημιουργούνται δύο στρατηγικής φύσεως δίαυλοι που υποστηρίζονται από 17 διεθνή στενά σε μικρό αριθμός των οποίων εφαρμόζεται κίνηση transit ακόμα και με αύξηση της χωρικής θάλασσας στα 12 ν.μ. από την Ελλάδα. Στην περίπτωση των Στενών διαπιστώθηκε η προσπάθεια της Τουρκίας να απεμπλακεί από τη Σύμβαση του Montreux χωρίς όμως να διακινδυνεύσει την εφαρμογή ενός ελαστικότερου καθεστώτος διέλευσης όπως αυτό που προκρίνει η U.N.C.L.O.S. III.Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών των στενών ικανοποιείται, μάλλον προσχηματικά, με το ισχύον καθεστώς σιωπώντας. Ελάχιστα είναι τα κράτη που έχουν, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, εισάγει τις νέες ρυθμίσεις στην εσωτερική τους νομοθεσία και ακόμη πιο λίγα αυτά που έχουν συμφωνήσει τόσο μεταξύ τους όσο και με τον Ι.Μ.Ο. για τη δημιουργία σχημάτων διαχωρισμού κυκλοφορίας ή διαύλων. Προβληματική διαπιστώθηκε και η συμβολή του Ι.Μ.Ο. στη διαδικασία καθορισμού σχημάτων διαχωρισμού κυκλοφορίας καθόσον το παράκτιο κράτος προτείνει αλλά ο Ι.Μ.Ο. υιοθετεί τα σχήματα αυτά μετά από συμφωνία με το πρώτο. Δεν υφίσταται λύση σε περίπτωση διαφωνίας όπως δεν υφίσταται πρόβλεψη για την αεροπλοΐα. Τέλος, η διατριβή εξέτασε το ζήτημα των διεθνών στενών από την άποψη του Δίκαιου των Ενόπλων Συγκρούσεων στο οποίο κυρίαρχο ρόλο έχει ο σεβασμός στην ουδετερότητα, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκε ανομοιομορφία πρακτικής από τα κράτη στις πλέον πρόσφατες πολεμικές συγκρούσεις.